تبلیغات
ایمان به خدا - درآمدهای حرام

ایمان به خدا

محمد رسول الله (ص) : اگر از ترس ‌خدا از چیزى ‌درگذرى‌، خداوند بهتر از آن ‌را به ‌تو خواهد داد .

با سلام ... ورود شمارا به وبلاگ ایمان به خدا خوش آمد میگویم ... برای مشاهده کامل مطالب از آرشیو مطالب وبلاگ استفاده کنید.

 تایپایران - مرکز تخصصی تایپ  تایپایران - مرکز تخصصی تایپ  تایپایران - مرکز تخصصی تایپ
در جامعه اسلامی دریافت و پرداخت مالی، فقط در صورت انطباق با موازین شرعی و رضایت طرفین رسمیت داشته و موجب تملیک و تملک می شود همانند: خرید، فروش، اجاره، جعاله، بخشش، قرض و یا تراضی طرفین، و درآمدهایی که طبق موازین شرعی نباشد، حرام است.

درآمدهای حرام

شهید مطهری در این زمینه معیارهایی را برای درآمدهای حرام مطرح نموده و می فرماید:« آنچه اسلام از درآمدهای مالی منع نموده می تواند به چند جهت باشد.

الف . درآمد از طریق اغراء به جهل و تثبیت جهالت مردم و تحکیم عقاید خرافی نظیر بت فروشی و صلیب فروشی .

 ب. درآمد از طریق اغفال و اضلال مانند خرید و فروش کتاب های گمراه کننده و یا خرید و فروش سکه های تقلبی.

ج.هر معامله ای که موجب تقویت بنیه اقتصادی و فرهنگی و نظامی دشمنان و ضعف مسلمین شود.

د . تحصیل درآمد از راه تولید و یا خرید و فروش موادی که برای بشر زیان آور و یا بی فایده است مانند: خرید و فروش مواد مخدر و آلات قمار .

ه . درآمدهایی که از طریق کارهای مضر و بیهوده به دست می آید ، مانند لهو و غنا و هجو مؤمن.[1]

پس هر مقدار پول که خارج از ضابطه شرعی باشد، مثلاً با فریب کاری و نیرنگ از مالک گرفته شود یا بی اذن و اجازه صاحب مال در آن پول تصرف شود یا به بهانه واهی از برگرداندن باقیمانده پول طفره برود حلال نیست. در اینجا به چند نمونه از مصادیق درآمدهای حرام اشاره می شود :

کم فروشی

یکی از مظاهر تضییع حق النّاس کم فروشی است که می توان گفت در همه زمانها و در همه اصناف و شغل ها به نحوی وجود داشته و دارد . قرآن درباره حضرت شعیب ( ع ) می فرماید: حضرت شعیب به قومش فرمود: « ... فَاَوفُوا الکِیلَ وَالمِیزانَ وَلا تَبخَسُوا النّاسَ اَشیائَهُم... [2]» حق پیمان و وزن را ادا کنید و از اموال مردم چیزی نکاهید.

در زمان پیامبر ( ص ) نیز کم فروشی رواج داشت، قرآن می فرماید:

« وَیلٌ لِلمُطَفّفِین الَّذینَ اِذاَ اکتالُوا عَلَی النّاسِ یَستَوفُونَ و اِذا کالُوهُم اَو وَزَنُوهُم یُخسِرون اَلا یَظُنُّ اُولئِکَ اَنَّهُم مَبعُوثُونَ »[3] وای برکم فروشان، آنهایی که وقتی برای خود کیل می کنندحق خود را به طور کامل می گیرند اما هنگامی که می خواهند برای دیگران کیل یا وزن کنند کم می گذارند آیا آنها باور ندارند که برانگیخته می شوند .

ابن عباس می گوید:« هنگامی که پیامبر اسلام (ص) وارد مدینه شد بسیاری از مردم سخت آلوده به کم فروشی بودند. تا اینکه سوره مطففین نازل شد و بعد از آن مردم کم فروشی را ترک کردند.

مرحوم طبرسی در مجمع البیان در شأن نزول آیه اول سوره مطففین می گوید:« در مدینه، مردی بود به نام ابوجهینه که دو پیمانه کوچک و بزرگ داشت هنگام خرید از پیمانه بزرگ استفاده می کرد و هنگا فروش از پیمانه کوچک، درست مانند کسی که هرگاه طبی از کسی داشته باشدسر وعده، آن را می گیرد اما اگر بدهکار باشد ماهها تأخیر می اندازد ».[4]

از امام باقر (ع) نقل شده است:« هنگامی که علی (ع) در کوفه بودهر روز صبح در بازارهای کوفه می آمد و بازار به بازار می گشت و در وسط هر بازار خطاب به بازاریان می فرمود: ای گروه تجار! از خدا بترسیدو از دروغ گفتن، ظلم کردن، ربا خوردن، اجتناب کنید و پیمانه و وزن را به طور کامل بدون کم و کاست بدهید و چیزی از حق مردم کم نگذارید، و حتی بیشتر هم بدهید ».

علی (ع) از کنار مغازه قصابی می گذشت ، دید کنیزی گوشت می خرد و می گوید: زیادتر بده. حضرت به قصاب فرمود:« زیادتر بده که برکت آن بیشتر می شود ».[5] نکته قابل توجه این است که گرچه آیات قرآن درباره کم فروشی درباره کیل و وزن است، اما بدون شک این آیه مفهوم وسیعی دارد و شامل هر گونه کم فروشی می شو. چه در کیل و وزن و چه در چیزهای عددی و متری و ...

بلکه بعید نیست با استفاده از الغاء خصوصیت، کم گذاردن در خدمت را نیز فرا گیرد، مانندکم کاری. زیرا کسی که تعهد خدمت در یک سازمان یا شرکت را می دهد در حقیقت بخشی از ساعات فعال خود را به آن سازمان و شرکت می فروشد. حال اگر از این مدت زمان، کم کاری کند در واقع از وقت فروخته شده خود کم گذاشته استو شاید این نوع کم فروشی از سایر کم فروشی ها در جامعه رایج تر باشد. کسی که باید هشت ساعت کار کند؛ گاهی کار واقعی او یک ساعت هم نمی شوددر حالی که حقوق هشت ساعت کار را می گیرد و از نظر شرعی چنین افرادی در مقابل حقوقی که از بیت المال مسلمین یا صاحبان کار می گیرند مسئول و ضامن هستند.

انواع کم کاری

کم کاری در یکی از شکلهای زیر، نمایان می گردد:

الف-  دیرتر از وقت به سر کار می آید و پیش از تمام شدن وقت دست از کار می کشد.

ب-  در ساعات کاری، کار شخصی خود را انجام می دهد .

ج- با همکاران به حای کار، به صحبت و گفتگوی بیهوده می پردازد.

د- تلفنب با دوستان یا خانواده اش صحبت می کند.

ه- بی کار می نشیند یا قدم می زند در صورتی که کارهای زیادی را باید انجام دهد.

غصب و تصرف حرام

یکی از تصرف های حرام غصب است کع انسان از روی ظلم بر مال، یا حق کسی مسلط شودو این یکی از گناهان بزرگ است . اگر انسان چیزی را غصب کند، علاوه بر آنکه کار حرامی کرده باید آن را به صاحبش برگرداندو اگر از بین رفته، باید عوض آن را به او بدهد.[6]

اگر چیزی را که غصب کرده خراب کند باید آنرا با مزد ساختش به صاحش برگرداند.[7]

اگر چیزی را که غصب کرده تغییری در آن داده که از اولش بهتر شده باشدمثل این که زمین را ساختمان ساخته اگر صاحب مال بگوید آن را به همین صورت بده باید به او بدهدو نمی تواند برای زحمتی که کشیده مزد بگیرد و حق ندارد آن را تغییر دهد تا مانند اولش بشود.[8]

اقسام غصب

غصب بر دو گونه است : الف. غصب اموال . ب. حقوق .

غصب اموال نیز بر دو گونه است: الف.غصب اموال شخصی. و ب.غصب اموال عمومی و بیت المال. مانند: غصب لوازم اداره. و غصب حقوق نیز دو گونه است : الف. غصب حق شخصی، مانند: نماز خواندن در محلی که دیگری در مسجدی برای خود گرفته است.  ب.غصب حق عمومی، مانند: جلوگیری از استفاده مردم از مسجد یا پل و خیابان و ایجاد سد معبر.[9] تمام اقسام غصب حرام است و از گناهان بزرگ به شمار می رود.[10]  

نمونه هایی از تصرفات حرام

نشستن در رستورانها بدون خوردن غذا، تصرف در کتاب و دفتر دیگران بدون اجازه آنها ، استفاده بدون اجازه از وسایل نقلیه دیگران، تصرف و استفاده از امانت، استفاده بدون اجازه از آنچه که متعلق به مردم است.

س) اگر شخصی کتاب رفیقش را بدون اجازه بردارد واز روی آن فتوکپی نماید آیا آن رفیق می تواند اوراق فتوکپی را از وی بگیرد یا خیر؟

ج)  بدون رضایت صاحب کتاب ، حق ندارد اوراق فتوکپی شده را برداردو این تصرف غاصبانه و حرام است ولی صاحب کتاب هم نمی تواند اوراق فتوکپی شده را از او بگیرد مگر اینکه او را راضی نماید.[11]

س) هرگاه انسان شخصی را حبس یا گروگان بگیرد.آیا صدق غصب می کند و آیا ضامن منافع او در مدت ، حبس می شود ؟

ج) در مورد سئوال غصب محقق نمی شود بنابراین، اگر شخص محبوس [ زندانی ] صنعتگر باشد و در مدت حبس اشتغال به صنعت نداشته باشد ضامن اجرت او در این مدت نمی شود.[12]

تصرف در مال مشترک بدون رضایت شریک ، غصب و حرام است و نماز در آن باطل است.[13]

کسی که یقین نداشته باشد که مکان نمازش غصبی است، نماز او صحیح است.[14]

کسی که در مسجد نشسته اگر دیگری جای او را غصب کند و در آنجا نماز بخواند، بنابر احتیاط واجب باید دوباره نمازش را در محل دیگر بخواند.[15]

کسی که در ملکی با دیگری شریک است اگر سهم او جدا نباشد بدون اجازه شریکش نمی تواند در آن ملک تصرف کند و نماز بخواند.[16]

در زیر سقف و چادر غصبی نماز خواندن مانعی ندارد.[17]

اگر کسی برای حفظ جانش با لباس غصبی نماز بخواند یا مثلا برای این که دزد لباس غصبی را نبردباآن مناز بخواند ، نمازش صحیح است .[18]

 

منبع :

نگاهی به حق الناس ، محمود اکبری

    

  



[1] نظری بر نظام اقتصادی اسلام، شهید مطهری،ص210 .

[2] اعراف ، 85 .

[3] مطففین،1؛ هود،84؛ شعرا،181؛ اسراء،35؛ رحمن،78؛ اعراف،85 .

[4] تفسیر نمونه ، ج26/251 .

[5] تهذیب طوسی،ج7/7 .

[6] تحریرالوسیله،ج2/173. مسئله 3،و ص 177مسئله15 .

[7] رساله امام خمینی، مسئله 2553 .

[8] همان ، مسئله 2554 .

[9] تحریرالوسیله،ج2،مسئله 173.

[10] همان.

[11] مجمع المسائل،آیت الله گلپایگانی،ج1،س42،ص55.

[12] همان،س321،ص126 .

[13] استفتائات امام،ج1،س67/ص147 .

[14] همان،س71/148 .

[15] رساله امام خمینی،مسأله868 .

[16] همان،مسأله872 .

[17] همان ، مسأله866 .

[18] همان،مسأله819 .



برچسب ها:درآمدهای حرام، کم فروشی، کم کاری، غصب و تصرف حرام، غصب،

[ سه شنبه 30 تیر 1388 ] [ 10:23 ق.ظ ] [ . . ]

[ نظرات() ]